Artykuły

Kategoria: Artykuły

Tagi: choroby neurodegradacyjne cukrzyca

Data: 2012-03-29

Cukrzyca - choroba cywilizacyjna

Cukrzyca jest zaliczana do chorób społecznych, ponieważ jest szeroko rozpowszechniona, przewlekła oraz wymaga długiej i regularnej opieki lekarskiej. Przypisana jest do grupy chorób metabolicznych, które wynikają z zaburzeń przemiany węglowodanów. Ze względu na częstość występowania i powikłania stanowi aż 95% ogółu tych zaburzeń. Jedną z cech charakterystycznych tej choroby jest podwyższony poziom cukru we krwi chorego, spowodowany nieprawidłową gospodarką hormonu, który go kontroluje – insuliną.

Według Światowej Organizacji Zdrowia w 2000 roku co najmniej 171 milionów ludzi na całym świecie, chorowało na cukrzycę. Prognozy na przyszłość są jeszcze gorsze: szacuje się, że ze względu na ciągły wzrost zachorowalności do roku 2030 liczba chorych może ulec podwojeniu. Pomimo że na cukrzycę chorują ludzie na całym świecie jest zdecydowanie bardziej powszechna (zwłaszcza typu 2) w krajach bardziej rozwiniętych, co związane jest z tak zwanym „zachodnim” stylem życia, czyli nieodpowiednią dietą i brakiem aktywności fizycznej.

Cukrzyca znana była już w starożytności. Pierwsze wzmianki na jej temat oraz zalecenia diabetyczne zawierał papirus Ebersa, który jest jednym z najstarszych dokumentów lekarskich pochodzących z Egiptu (około 1550 roku p.n.e). Najbardziej zbliżony do współczesnego opis kliniczny tej choroby powstał około I wieku n. e., a stworzony został przez Areteusza z Kapadocji lekarza starożytnej Grecji. Obecnie mimo wielkich osiągnięć nauki cukrzyca pozostaje nadal chorobą nieuleczalną; jednak dzięki współczesnemu leczeniu można chorego utrzymać przy życiu, a okres przeżycia zależy w głównej mierze od wieku w jakim choroba się ujawniła. W razie wystąpienia cukrzycy w wieku 10 lat średnia przeżycia jest o około 15-20 lat krótsza natomiast przy wystąpieniu choroby w 70 roku życia średnia przeżycia zmniejsza się o około 3-4 lata.

Etiopatogeneza cukrzycy

Cukrzycę uznaje się za zbiór różnych mechanizmów patogenetycznych, mających jeden wspólny mianownik: nietolerancję glukozy. Ze względu na przyczynę i przebieg choroby można wyróżnić cukrzycę typu 1, typu 2, cukrzycę ciężarnych i inne.

    Cukrzyca typu 1

    Cukrzyca typu 1 (zwana również insulinozależną, typu dziecięcego lub autoimmunologiczną). W tej postaci cukrzycy następuje uszkodzenie i zniszczenie komórek produkujących insulinę: komórek B wysp trzustkowych zwanych również wyspami Langerhansa. Dzieje się to w wyniku procesu ataku własnych mechanizmów obronnych (autoimmunizacji) u osób z predyspozycjami genetycznymi (nieswoistymi), który często zainicjowany jest czynnikiem zewnętrznym np. zakażeniem wirusowym. Do najczęściej wymienianych wirusów zalicza się różyczkę, świnkę, wirusa cytomegalii oraz retrowirusy. Pomimo wielu badań nad rolą wirusów ich rola w inicjowaniu cukrzycy pozostaje nadal nie o końca wyjaśniona, a mechanizmy ich działania nie znane.Rozpoczęty proces autoimmunizacji w wyniku którego dochodzi do zniszczenia komórek może trwać niezauważony przez kilka tygodni, miesięcy, a czasem nawet lat. Chorobę często diagnozuje się dopiero wtedy kiedy około 80% komórek B wysp trzustkowych zostaje nieodwracalnie zniszczonych. Pozostała ilość komórek nie jest w stanie zaspokoić zapotrzebowania organizmu na insulinę i dają o sobie znać pierwsze kliniczne oznaki niedoboru insuliny, takie jak: zwiększone pragnienie, wzrost wydalanego moczu, zwiększone łaknienie wraz z postępująca utratą masy ciała. Ponieważ choroba w pierwszej fazie jest trudna do wykrycia proces chorobowy można podzielić na okres cukrzycy przedklinicznej i okres cukrzycy jawnej klinicznie. Skutkiem tego procesu jest bezwzględny niedobór insuliny. Choroba pojawia się najczęściej w dzieciństwie lub w wieku dojrzewania, znacznie rzadziej w późniejszym okresie życia, a jej postęp jest stosunkowo szybki, szybszy niż w typie 2 tej choroby. U chorych nie stwierdza się na ogół insuliny we krwi na czczo ani po zastosowaniu bodźców pobudzających jej wydzielanie. Leczenie wymaga stałego podawania insuliny. Ostatecznie przeżycie osoby z tą postacią cukrzycy jest uzależnione od zewnętrznego podawania insuliny.

    Cukrzyca typu 2

    Cukrzyca typu 2 (zwana również insulinoniezależną, dziedziczną) – to najczęstsza postać cukrzycy. Objawia się przewlekłą hiperglikemią i skojarzonymi z nią przewlekłymi zaburzeniami przemiany węglowodanów, białek, tłuszczów i innych składników. Stan ten może wynikać zarówno z niedoboru insuliny, jak również ze zmniejszonej wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę - czyli insulinooporności. Obie te cechy mogą współistnieć i współzależeć w różnej proporcji lub dominującą rolę może odgrywać jedna lub druga nieprawidłowość. Cukrzycę typu 2 charakteryzuje głównie swoiste podłoże genetyczne oraz czynniki środowiskowe. Do najważniejszych czynników środowiskowych zalicza się: starzenie, otyłość, wpływy hormonalne, choroby trzustki i wątroby oraz niektóre leki. Choroba pojawia się w późniejszym okresie, najczęściej po 50 roku życia a jej przebieg jest powolny. Czasem mija wiele lat zanim chory poczuje pierwsze dolegliwości z nią związane. W leczeniu tego typu cukrzycy istotne znaczenie ma dieta, zwłaszcza w razie współistnienia otyłości oraz przeciwcukrzycowe leki podawane doustnie.

    Cukrzyca ciężarnych

    Cukrzyca ciężarnych – Występuje w przebiegu około 2% -5% wszystkich ciąż u 30-50% kobiet w przyszłości może doprowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2. Jest w pełni uleczalna, ale wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego przez cały okres ciąży. Charakteryzuje się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi (któremu może towarzyszyć obecność glukozy w moczu) i stanowi zagrożenie dla płodu i kobiety, takie jak: przedwczesny poród, stan przedrzucawkowy kobiety, zwiększone prawdopodobieństwo cięcia cesarskiego, duża masa urodzeniowa dziecka, nadmiar moczu wydalanego przez płód powodujący wielowodzie. Leczenie - dietą, w razie niepowodzenia podaje się insulinę. Uważa się, że przyczyną cukrzycy ciężarnych są zmiany fizjologiczne związane z ciążą: insulinooporność wywołana przez hormony łożyskowe, zaburzenia wydzielania insuliny i zwiększone wydzielanie glukozy przez wątrobę. U 3-8% kobiet trzustka nie jest w stanie zaspokoić zwiększonego zapotrzebowania na insulinę. Cukrzyca ciężarnych przejawia się głównie w 3 trymestrze, gdy najsilniej działają te hormony.

Autor: dr Joanna Skubis-Zegadło

Na podstawie: Tatoń J, Czech A. “Diabetologia” tom I i II, 2001, wydawnictwo lekarskie PZWL,Hartwig W. „Endokrynologia kliniczna” tom I wydawnictwo lekarskie PZWL,

Zapraszamy do dyskusji na ten temat na naszym forum http://metlab.pl/forum/topic208-cukrzyca-choroba-cywilizacyjna.html